Zoeken

Duurzaamheid & Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

In 2025 heeft St Jansdal verdere stappen gezet in het versterken van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) en duurzaamheid. Voor ons zijn deze begrippen nauw met elkaar verbonden: het gaat om zorgvuldig omgaan met mens, milieu en maatschappelijke verantwoordelijkheid.

 

In het kader van maatschappelijk ondernemen hebben we een langdurige relatie met ons zusterziekenhuis St Mary’s in Ghana. Onderwerpen zoals inclusie, diversiteit en gelijke kansen vallen eveneens onder MVO, deze krijgen binnen de organisatie de nodige aandacht en worden opgepakt door HR. In dit hoofdstuk verdiepen wij ons verder in het thema duurzaamheid.

 

St Jansdal heeft heel bewust duurzaamheid opgenomen in de strategie. Daarmee is het geen tijdelijke ambitie, maar een vaste richting voor de komende jaren. Het geeft richting aan keuzes rondom materialen, grondstoffen, energiegebruik en de manier waarop wij onze zorgprocessen inrichten.

In 2025 hebben we dan ook voor de tiende keer op rij het keurmerk Milieuthermometer Zorg, niveau Zilver behaald. De eisen voor dit certificaat worden per versie zwaarder, waardoor het opnieuw behalen ervan bevestigt dat wij onze processen blijven verbeteren.

 

De bestuurlijke betrokkenheid is nadrukkelijk zichtbaar gebleven. Bestuurder Arend Jan Poelarends werd in 2024 genomineerd voor de Jeroen Meijerink Award en werkte dit jaar mee aan het landelijke White paper Adviezen van Groene Leiders, waarin bestuurders hun ervaringen delen over duurzaam werken in de zorg. Dit alles onderstreept dat duurzaamheid niet alleen op de werkvloer, maar ook in de strategische en beleidsmatige keuzes van St Jansdal verankerd is.

Ontwikkelingen duurzaamheid

Ontwikkelingen duurzaamheid

In 2025 hebben we verdere professionalisering laten zien. De rol van duurzaamheid binnen de organisatie is toegenomen, de samenwerking van het Greenteam met afdelingen is intensiever en medewerkers weten het Greenteam steeds beter te vinden. Ook het netwerk van ambassadeurs groeit: duurzaamheid is steeds meer een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Daarbij zien we dat steeds meer collega’s zelf stappen zetten, ideeën aandragen en processen verbeteren; precies waar onze slogan ‘Dit doen wij, wat doe jij?’ toe uitnodigt.

 

Het Jansdal wil deze initiatieven ondersteunen en stimuleren, daarom werken wij met een  duurzaamheidsfonds. Vanuit dit fonds worden afdelingen ondersteund bij duurzame initiatieven die anders financieel niet mogelijk waren geweest.

 

Dit jaar heeft het duurzaamheidsfonds onder meer bijgedragen aan:

  • Een kartonpers zodat we meer karton met per vracht naar de verwerker kunnen brengen, dit vermindert drastisch het aantal vervoersbewegingen.
  • Pilot herbruikbare isolatiejassen op de kinderafdeling.
  • Een warmte terugwin systeem en warmtepomp in de ZHA.
  • Inzamelbakken om papieren handdoekjes gescheiden op te halen. Zo kunnen we een groot deel recyclen.
  • Trainingen voor Patient Comfort (positief taalgebruik). Zo helpen we patiënten stress te verminderen, verminderen we medicatiegebruik en versterken we het mentale aspect van het healing environment.

 

Doordat we onze proces flow en samenwerking in de kliniek hebben versterkt, kunnen we duurzame initiatieven in de kliniek steeds sneller uitrollen, borgen en vastleggen in protocollen. De samenwerking met andere ziekenhuizen via het Citrienfonds geeft dit nog een extra boost. Daarmee professionaliseren we onze verduurzamingsprocessen en verduurzamen we stap voor stap onze werkprocessen.

 

We werken georganiseerd en gestructureerd, maar durven ook altijd van paden af te wijken en tussen de regels door te bewegen. Duurzaamheid is opgenomen in de kwartaalrapportages, zodat de monitoring van afval,  energie, water en CO₂ richting geeft aan de stappen die we zetten.

 

Naast de ambassadeurs en de verschillende greenteams in huis werken we met verschillende commissies met vertegenwoordigers vanuit alle afdelingen. Daarnaast wordt gebruikgemaakt van het instrumentarium van het Milieu Platform Zorg, waaronder de Milieuthermometer Zorg. Naast onze duurzaamheidsactiviteiten beschikt het ziekenhuis over een milieucoördinator die verantwoordelijk is voor het milieubeleid, en de bijbehorende rapportage. Hoewel wij niet CSRD‑plichtig zijn, draagt dit bij aan het borgen van structuur en kwaliteit in onze verslaglegging. 

Kennis en bewustwording

Het vergroten van kennis en bewustwording blijft een belangrijk onderdeel van onze verduurzamingsaanpak. Een groot deel van de doelen wordt niet alleen behaald door technische maatregelen, maar door het dagelijks handelen van onze collega’s/medewerkers. Daarom investeren we in duidelijke informatie, inspirerende kennisoverdracht en het stimuleren van bewuste, groene keuzes in de werkprocessen.

 

In 2025 hebben we medewerkers op verschillende manieren ondersteund en geïnspireerd met informatie over afvalscheiding, materiaalgebruik, energieverbruik en duurzame alternatieven. Door kennis te delen via verschillende kanalen, zoals nieuwsbrieven, communicatie en bijeenkomsten kunnen collega’s/medewerkers nog enthousiaster en makkelijker duurzame stappen zetten omdat zij weten wat er mogelijk is en wat het oplevert. Kennis en bewustwording vormen daarmee een belangrijke basis. De concrete initiatieven die hieraan bijdragen, worden verder beschreven onder de thema’s van de Green Deal Duurzame Zorg 3.0.  

Voeding en duurzaamheid

Voeding en duurzaamheid

Gezonde en duurzame voeding kreeg in 2025 nadrukkelijk aandacht. In het medewerkersrestaurant bestaat het assortiment inmiddels voor 80% uit gezonde keuzes. Voor het bezoekersrestaurant wordt gewerkt aan een gefaseerde aanpak richting gezondere en duurzamere voeding in 2026.

 

Voedselverspilling is per kwartaal gemeten. De grootste reductie is gerealiseerd in de kliniek (64%). Daarnaast zijn duurzame maatregelen doorgevoerd, zoals:

 

  • Vermindering van dierlijke producten
  • Inzet van fruitwater bij vergaderingen
  • Meer gebruik van grootverpakkingen

Green Deal Duurzame Zorg 3.0

Green Deal 3.0 Zorg: Onze Duurzame Stappen

St Jansdal is sinds 2023 aangesloten bij de Green Deal Duurzame Zorg 3.0. De vijf thema’s vormen de basis voor ons duurzaamheidsbeleid en zijn in 2025 verder ingevuld met praktische acties en initiatieven. Dit doen Wij!

Thema 1: Gezondheidsbevordering
  • Opening Verwijsloket Veluwe Gezond
  • Het duurzaamheidsfonds steunt patiënt Comfort
  • Nog meer collega’s namen deel aan Fiets naar je werk dag!
Thema 2: Kennis en Bewustwording

  • Onze e-learning over afval is gelanceerd.

  • Met onze groene vink campagne zetten we ambassadeurs in het zonnetje.Duurzaamheid was een module op de scholingsdagen voor verpleegkundigen.

  • We sluiten aan bij de landelijke campagne van het Citrienfonds. 

  • De nieuwsbrief Duurzaamheid heeft stijgend aantal abonnees.

  • Bij het groene zorg festival namen we deel aan de paneldiscussie.

  • We bespreken met ieder specialisme de adviezen en richtlijnen vanuit landelijke vakgroepen. •  We werken nauw samen met Infectiepreventie om de nieuwe SRI-richtlijnen z.s.m. in huis uit te kunnen voeren en te borgen dat onze initiatieven veilig zijn voor patiënt en medewerker.

Thema 3: CO₂-reductie
  • Herplannen van de logistieke routes, scheelt in ritten!
  • Check OK luchtbehandeling; ons Opragon systeem is optimaal ingesteld.
  • Bij iedere verbouwing, duurzame aanpassingen.
  • We kiezen voor duurzame nieuwbouw in Lelystad.
Thema 4: Circulaire Zorg
  • We draaiden een succesvolle pilot met herbruikbare isolatiejassen.
  • Weg met wegwerp, wij gebruiken herbruikbare instrumenten-trays.
  • We verminderen het gebruik van celstof matjes én gaan stap voor stap naar herbruikbaar.
  • Weggooien is zonde, eerst checken! Batterijchecker.
  • Onze baby patiëntjes liggen in wasbare inbakerdoeken.We hebben 50.000 kg incontinentiemateriaal gerecycled.
  • We gebruiken al 80% minder wegwerpbekers en nu is de kliniek ook gestopt!
  • We recyclen een deel van onze papieren handdoekjes en ze zijn gemaakt van gerecycled materiaal.
  • 67% minder koptelefoons!
  • Waar mogelijk gebruiken we handzeepblokken i.p.v. vloeibare zeep, lekker groen wassen.
Thema 5: Medicijnen & milieubelasting
  • We besteden aandacht aan bewust voorschrijven.
  • Waakinfuus naar 2 ml.
  • Infuuszakken hangen we 7 dagen aan!
  • We maken al jaren gebruik van de Omnicel en zijn er ieder jaar blij mee
  • We hebben ons aangesloten bij het Citrienfonds voor het verder verduurzamen van geneesmiddelen-verbruik

Milieuwetgeving en compliance

Audits en keurmerk.

We hebben voor de tiende keer op rij het , niveau Zilver behaald. De eisen voor dit certificaat worden per versie zwaarder. Dat we het opnieuw hebben behaald, laat dan ook zien dat wij onze processen blijven verbeteren. We voldoen aan de kwaliteits‑ en milieueisen en liggen op koers richting de doelen van de Green Deal.

 

Vergunningen & inspecties

De noodzakelijke milieuvergunningen zijn actueel, er zijn geen afwijkingen geconstateerd die aanpassing vereisten. Op het gebied van Legionellapreventie zijn monitoring en beheersmaatregelen uitgevoerd volgens wettelijke kaders. Door het gebruik en up to date brengen en houden van SOFOS360 (een systeem voor gevaarlijke stoffen) zijn registratie en borging op orde conform de richtlijnen.

 

Legionella preventie en drinkwater

Legionella is een blijvend aandachtspunt in het ziekenhuis. In de stuurgroep Huisvesting worden besluiten genomen over preventie en stemmen we beleid en processen af om risico’s te verkleinen. Het operationele team zet op basis van steekproeven en extern advies gerichte acties in. Zo werken we aan een veilig drinkwatersysteem en blijven we alert op legionella. In november heeft de Inspectie Leefomgeving en Transport een bezoek gebracht en systeemtoezicht uitgevoerd. Uit de beoordeling kwamen verbeterpunten naar voren, die inmiddels zijn afgerond.

 

Gevaarlijke stoffen Beheerssysteem (SOFOS360)

In 2025 is de invoering van SOFOS360 verder doorgezet. Met dit systeem slaan we actuele gegevens over gevaarlijke stoffen centraal op. Daardoor is informatie makkelijker te vinden en te volgen. Dit jaar lag de focus op het invoeren van alle gevaarlijke stoffen in het ziekenhuis. Zo hebben we een compleet en actueel overzicht van welke stoffen er zijn en waar ze liggen. Dat helpt afdelingen om deze stoffen veilig op te slaan, te gebruiken en te beheren. Door SOFOS360 beter aan te passen aan onze organisatie verkleinen we risico’s en voldoen we aan wet- en regelgeving. Zo zorgen we voor goed beheer van gevaarlijke stoffen en voor een veilige omgeving voor medewerkers en patiënten.

Energie en water

 

Monitoring

In 2025 rondde Huisvesting de implementatie van Erbis One af. Dankzij dit energiemonitoringsysteem en het gebruik van slimme meters hebben we nu real-time, betrouwbaar inzicht in het energiegebruik van het ziekenhuis. Zo zien we snel afwijkingen en inefficiënties en kunnen we direct ingrijpen. Dit levert kostenbesparing op en verkleint onze milieubelasting. De actuele data ondersteunt beslissingen, van strategie tot dagelijkse operatie. Erbis One helpt ons ook om energiedoelen te halen en te voldoen aan wet- en regelgeving. Dankzij de uitgebreide rapportages kunnen we ons goed verantwoorden bij audits en certificeringen behouden. Met Erbis One is ons energiebeleid versterkt: meer transparantie, betere controle en gerichte sturing. Daarmee borgen we een duurzame en kostenefficiënte bedrijfsvoering.

 

CO₂-footprint

In 2025 hebben we extra stappen gezet om onze CO₂-footprint te meten en te verlagen. Door structurele monitoring hebben we beter zicht gekregen op de grootste uitstootbronnen en op de effecten van genomen maatregelen. Deze inzichten maken gerichte reductieacties gemaakt en daarmee kunnen we ons klimaatbeleid verder aanscherpen.

De voortgang op de Erkende Maatregelenlijst (EML) hebben we actief gevolgd en geborgd. Met periodieke controles hebben we aantoonbaar voldaan aan wet- en regelgeving en werken we aan verdere energie- en emissiereductie.

Onze CO₂-reductietool heeft in 2025 een update gekregen. Daardoor hebben we verfijnder inzicht gekregen en hebben we onze voortgang expliciet kunnen vergelijken met de doelen uit het Klimaatakkoord van Parijs. Zo kunnen we beter onderbouwde keuzes maken, prioriteiten stellen en tijdig bijsturen. Met deze samenhangende aanpak van monitoring, rapportage en sturing blijven we werken aan lagere uitstoot en een toekomstbestendige, duurzame bedrijfsvoering.

 

Verbruik aardgas

Aardgasverbruik in Lelystad is in 2025 10% gedaald ten opzichte van 2024. Dit is bereikt door luchtbehandelingskasten beter in te regelen en warmwatercirculatieleidingen te verkorten, in te regelen en te isoleren. In Harderwijk is besparing ontstaan door de nieuwbouw D-Oost; dit bouwdeel was in 2025 vanwege renovatie/nieuwbouw van gas afgekoppeld.


Harderwijk
2025: 2088087 m3
2024: 2126666 m3  (-/- 1,2 % t.o.v. 2024)

Lelystad        
2025: 465233 m3
2024: 510700 m3   (-/- 10,2  % t.o.v. 2024)

 

Verbruik elektra

Ook in 2025 is de daling van het elektriciteitsverbruik in Lelystad doorgezet. De besparing bedraagt 9% ten opzichte van 2024. In Harderwijk zijn de nieuwe bouwdelen (D west en X) voor een groot deel elektrisch. De nieuwe vleugel D‑Oost nemen we vanaf 2026 in gebruik; deze is volledig elektrisch.

 

Harderwijk
2025: 8429 MWh
2024: 8305 MWh  (+1,4 % t.o.v. 2024)


Lelystad
2025: 2231 MWh
2024: 2433 MWh  (-/- 9,0% t.o.v. 2024)

 

     


Verbruik water

Harderwijk
2025: 53679 m3
2024: 51943 m3 (+ 3,3 % t.o.v. 2024)

Lelystad
2025: 12673 m3
2024: 14120 m3  ( -/- 11,4% t.o.v. 2024)

De trendlijn voor reductie van totale elektriciteitsverbruik in Lelystad sinds de overname in 2019 is in onderstaande grafiek duidelijk zichtbaar en is in 2025 verder doorgezet.

 

Opbrengst zonnecollectoren

De zonnepanelen in Harderwijk hebben afgelopen jaar 111208 KWh opgewekt, dit is 9% minder dan in 2024. Dit komt doordat panelen op het dak van bouwdeel A zijn verwijderd vanwege de verbouw van de apotheek. Een deel hiervan wordt in 2026 weer herplaatst.

Recyclestromen en afval

Recyclestromen en afval

Er is steeds meer sprake van recyclestromen en minder van afvalstromen. Afval verminderen start met minder materiaalgebruik. De R‑ladder (Refuse, Rethink, Reduce, Re-use, Repair, Refurbish, Recycle, Recover) geeft richting aan onze processen; daarom is de afvalcommissie dit jaar omgevormd tot de Commissie Circulair. Met deze werkgroep brengen wij de R‑ladder in de praktijk.

 

Een mijlpaal is de structurele daling van het restafval. De Green Deal Duurzame Zorg hanteert 2018 als peiljaar met als doel in 2026 25% minder restafval te produceren. Ten opzichte van dat peiljaar is het restafval per FTE in 2025 met ruim 35% afgenomen. Ook in absolute zin zien we daling: met twee locaties produceren we nu minder restafval dan in 2018 met één.

 

Deze afname is gerealiseerd door het opzetten en uitbreiden van recyclestromen. Medewerkers werken in het hele ziekenhuis actief mee aan beter scheiden, zodat we deze stromen optimaal benutten. Denk aan de aparte inzameling van incontinentiemateriaal; dit jaar verzamelden we 50.000 kilo. Deze stroom is relatief uniek in Nederland en voorkomt onnodige verbranding van waardevolle materialen.

Passende huisvesting
Passende huisvesting

St Jansdal blijft investeren in moderne, toekomstbestendige huisvesting. Op al onze locaties werken we aan gebouwen die passen bij de zorg van vandaag én morgen: met de juiste voorzieningen, duurzaam ontworpen en flexibel inzetbaar. Bouw- en renovatieprojecten spelen hierbij een grote rol.

Lees verder
Doelmatige inzet capaciteit
Doelmatige inzet capaciteit

In 2025 is hard gewerkt aan de versteviging van onze organisatie. Dit gebeurde niet door één enkele ingreep, maar door een samenhangend pakket aan activiteiten binnen verschillende onderdelen van het ziekenhuis.

Lees verder
Financieel gezond
Financieel gezond

Voor het meerjarig investeringsprogramma heeft St Jandal vanaf 2023 een rendementsverbeteringsprogramma ingezet: ‘Financieel Gezond’. Door het verlies in boekjaar 2024 bleek een grotere rendementsverbetering nodig.

Lees verder